محمد حسن خان اعتماد السلطنه

1857

مرآة البلدان ( فارسى )

مادهء شصتم : صحراى الشكرد و شهر بايزيد كه به موجب فصل 19 عهدنامهء اياستفانوس به دولت روس واگذار شده بود به دولت عثمانيه پس داده خواهد شد . باب عالى شهر قطور و اراضى آن را موافق تصديق كوميسرهاى انگليس و روس كه مأمور به تعيين حدود عثمانى و ايران بودند به دولت ايران واگذار مىكند . مادهء شصت‌ويكم : باب عالى تعهد مىكند كه در ايالتهاى مسكونهء ارامنه اصلاحات و تنظيماتى را كه احتياجات محليه مقتضى است بلاتأخير اجرا و امنيت ارامنه را از اكراد و چركسها نگاهدارى نمايد . باب عالى از تدابيرى كه دراين باب به كار خواهد برد وقت به وقت به دولتها اطلاع داده و دولتها نيز اجراى آن تدابير را نظارت خواهند كرد . مادهء شصت‌ودوم : باب عالى نيات خود را در خصوص زياد وسعت دادن به آزادى مذهب و وقايهء اين آزادى را بيان كرده دول متعاهده اين بيان اختيارى را به‌نظر اعتبار ديدند . در هيچ قسمتى از ممالك عثمانيه براى استعمال حقوق مدنيه و سياسيه و خدمات عموميه و مأموريت و مناصب و اجراى صنعتها فرق مذهب هيچكس را وسيلهء استثناء و عدم قابليت نتواند شد . بدون استثناء هركسى در حضور محكمه‌ها اجراى شهادت تواند كرد . از جهت آزادى همهء آئينها و اجرائات خارجيهء آنها همگنان را امنيت داده شده است است بنابراين تشكيلات روحانيهء ملل مختلفه و مناسبات با رؤساى روحانيهء آنها هيچ مانعى نتواند بود . راهبان و زوار و كشيشان هر ملتى كه در ممالك اروپائى يا آسيائى عثمانيه سياحت نمايند از حقوق و فوايد و امتيازات مذكوره بهره‌مند خواهند بود . حق حمايت رسميهء كونسلها و مأمورين دول اروپ دربارهء اشخاص مذكوره و براى مؤسسات مذهبيه و اماكن خيريه تصديق كرده شده است . حقوق موجودهء فرانسه به‌طور مخصوص تصديق شده وضع حاضرى كه در مواقع مقدسه يعنى در قدس شريف هست به وجهى نخواهد شد ( ؟ ) راهبان ( انيوروز ) از هر مملكتى باشند املاك و امتيازات سابقهء آنها برقرار و بدون استثناء از جهت حقوق و امتيازات مظهر مساوات خواهند بود .